QR codes in de bibliotheek

De catalogus van bibliotheek van University of Bath geeft bij de volledige titelpresentatie een QR code weer die titel-, auteur- en plaatsgegevens bevat. Niet meer op een kladje noteren.. maar even de code(s) scannen met je telefoon, de informatie opslaan en op weg naar de bibliotheek. Een service die ik ook wel in de catalogus zou willen zien!

Eh, nog nooit van gehoord… QR codes?

Ze bestaan al sinds 1994 en hebben elders (al jaren in Japan en in vrij recent in Amerika) hun hype kennelijk al gehad. Een QR code is een soort barcode maar dan niet in de vorm van een bar en ook niet met streepjes.

Enkele voorbeelden:

En deze en deze…

Het grootste verschil met een gewone barcode is dat QR codes cijfers en letters kunnen bevatten. En veel ook. Tot ca. 7000 numerieke en 4000 alfanumerieke tekens, dit in tegenstelling tot de magere 20 cijfers van de barcode. Daarnaast is de QR code makkelijker te lezen, minder storingsgevoelig en heeft nog enkele andere bijzondere eigenschappen (zie voor alle details de website van de ontwikkelaars Denso).

Mogelijkheden dus!

En veel.. de codes kunnen op webpagina’s afgebeeld worden en natuurlijk op papier worden afgedrukt (en op mokken, aankondigingen, T-shirts, gebouwen, tatoeages(!), waarop eigenlijk niet?). Inhoudelijk kunnen ze – omdat een tekst/cijfer combinatie mogelijk is – dus ook van alles bevatten: URL’s, telefoonnummers, e-mailadressen, recepten, gedichten, aanbiedingen, songteksten, filmpjes, een locatie… en dus ook de gegevens van een item in de catalogus.

Een beetje mobiele telefoon kan QR codes lezen met behulp van de ingebouwde camera en speciale software, zeker iPhones (Beetag, Quick Mark) en telefoons met Android (Barcode Scanner + Scan Paste). Je loopt op straat, bent in een gebouw, surft op internet, leest een tijdschrift of boek.. ziet een QR code, scant deze met je telefoon en wordt naar de website, blog o.d. geleid of krijgt additionele tekst (zie eerdere opsomming) op het scherm te zien.

In de Frederik Hendrikstraat (Amsterdam) vind je sinds kort grote QR codes op muren die na ‘lezen’ gedichten blijken te bevatten, las ik in nrc next. Overigens min of meer aanleiding voor deze post.

In de praktijk ken ik de toepassing vooral van mijn Android telefoon. Op bijv. Android Tapp lees ik – via mijn computerbeeldscherm in dit geval – een review van een nieuwe app. Vervolgens scan ik de daarbij afgebeelde QR code en deze zorgt ervoor dat ik de app direct vanuit de Android Market kan installeren. Ook snel informatie (bijv. visitekaartje) doorgeven van telefoon naar telefoon kan m.b.v. ‘instant’ gegenereerde QR codes. QR codes maken kan ook met de zgn. webgenerators. Mijn favoriet is de generator van ZXing Project (zie een uitgebreid overzicht op 2d code).

Terug naar de toepassing(en) op bibliotheekgebied

Behalve weergave van de codes in catalogi (University of Bath, Huddersfield en – bijna – Sheffield) zijn er talloze andere toepassingen te bedenken. Ze zijn volgens mij op te delen in toepassingen waarvoor je geen internet op je telefoon nodig hebt – bijv. de catalogus informatie of een URL voor later gebruik – en die waarbij het wel noodzakelijk is omdat de verwijzing (URL naar wat voor webbron dan ook) alleen nuttig is als deze direct tot stand gebracht wordt. In principe is elke combinatie tussen fysiek item en elektronische bron mogelijk.

Meer specifiek, de gescande QR code kan bijvoorbeeld linken:

• van papieren- naar elektronisch tijdschrift;
• van boek of artikel naar online review of gerelateerde items (bijv. d.m.v. actuele zoekopdracht in catalogus of bibliografische database);
• van hand-out bij cursus naar meer online informatie/instructiefilmpjes;
• additionele (al dan niet online) informatie bij tentoongesteld materiaal, op posters etc.;
• een overzicht van toonaangevende (boek-)publicaties bij een bepaald deel van de collectie (basisclassificatie);
• hulp en ondersteuning op allerlei gebied.

Natuurlijk valt of staat het succes van de toepassingen met de bekendheid/mogelijkheid van lezen van QR codes bij de potentiële gebruikers. Uit een onderzoek onder studenten – voorafgaand aan de inzet van QR codes – bij de University of Bath bleek dat slechts 13% wist wat een QR code was en 2% ook daadwerkelijk wel eens een code had gescand. Daarnaast bleek zo’n 94% van de ondervraagde studenten een camera in hun telefoon te hebben. Gelet op het feit dat voor vrijwel alle moderne mobiele telefoons met een camera scansoftware beschikbaar is, wat mij betreft reden genoeg om ook met iets dergelijks (om te beginnen implementatie in de catalgous) van start te gaan.

API

Hoe genereer je QR codes in de catalogus die titel-, auteurs- en plaatsingsgegevens bevatten? “This is created automatically (dynamically) through using the api of the Google QR Code Generator.”, lees ik op de blog: QR codes at Bath – FAQ. Als je met de generator from the ZXing Project en QR code genereert, wordt er ook een URL aangeboden.. dit is – voor zover ik het begrijp – de API van Google. Hieronder staat bijv. de URL van een QR code met tekst:

http://chart.apis.google.com/chart?cht=qr&chs=350×350&chl=Dit+is+een+probeertekst+voor+de+Google+API%0A

Volgens mij gaat het ongeveer zo… In de catalogus van de University of Bath haalt een Javascript bij het oproepen van de volledige titelbeschrijving de inhoud uit het titel-, auteurs-, locatie- en signatuursveld op en bouwt daar een URL (=API?) mee die de QR code genereert. Als je in de bovenstaande URL de tekst tussen de ++ wijzigt, wordt ook de QR code aangepast. Een + is een spatie, %0A een <br> enz.. Zie het Javascript van Bath.

Ik ben ondertussen al dagen aan het brainstormen over nog meer praktische en zinvolle toepassingen …. iemand?

Nog meer lezen?

Quick response codes and libraries – Andrew Walsh, Library Hi Tech News 5/6 2009
The Proverbial Lone Wolf Librarian – QR codes
QR tags and mobile ‘phones in the library – University of Huddersfield
7 things you should know about QR codes – EDUCAUSE
Library Succes Wiki – QR codes

NB.
Andrew Walsh (Bibliothecaris bij Huddersfield University) houdt tijdens EMTACL10 een ‘praatje’ getiteld “Blurring the boundaries between our physical and electronic libraries” waarin QR codes uiteraard (is nl. stokpaardje) ter sprake zal komen. Je ziet mij daar trouwens ook.. als toehoorder weliswaar!