Reference managers/Mendeley – deel 1

Over reference managers bij Nederlandse universiteiten …

De meeste universiteitsbibliotheken (UB’s) bieden hun studenten, medewerkers en onderzoekers zgn. ‘reference managers’ of  ‘citatiemanagers’ aan zoals – de tegen betaling verkrijgbare – Endnote, Reference Manager en Refworks. Genoemde reference managers zijn softwarepakketten of online applicaties (+ desktopplugin) waarmee bij het schrijven van een essay, paper, scriptie of dissertatie eenvoudig verzamelde literatuur te beheren en citeren valt.

De belangrijkste functies van een reference manager zijn het ordenen van gevonden literatuur, gemakkelijk verwijzen in een tekst vanuit een tekstverwerker (cite-while-you-write), het automatisch genereren van een bibliografie en het kunnen aanpassen van de opmaak (naar eigen smaak of eis/wens van uitgever of instelling) van de verwijzingen en de bibliografie, de zgn. stijl.

Elk van genoemde reference managers heeft ten opzichte van de ander zo zijn voor- en nadelen. Hier ga ik in deze post niet op in.

Voordeel

Studenten, onderzoekers en medewerkers hebben veel voordeel bij het gebruik van een door hun UB ondersteunde reference manager. Ten eerste kunnen zij gebruik maken van (locale) helpdesk, demo’s en cursussen. Daarnaast is het pakket doorgaans op elke in de universiteit beschikbare computer geïnstalleerd. Voor aan universiteit gelieerden zijn deze pakketten bovendien zeer goedkoop aan te schaffen via SURFspot.nl (bijv. Endnote 12,50 euro ipv 300 dollar).
In de tweede plaats biedt vrijwel elke bekende (bibliografische) database de mogelijkheid ‘met een druk op de knop’ titelgegevens te exporteren naar deze managers. Ook maken UB’s het doorgaans mogelijk om vanuit de catalogus of metasearch-portal titelgegevens van zoekresultaten te exporteren.

Gebruikte reference managers door Nederlandse universiteiten

Wie gebruikt wat en welke wordt het meeste gebruikt? Een overzichtje (gemaakt m.b.v. CSE NL UB’s).

Erasmus Universiteit: Refworks
RU Groningen: Reference Manager (tot 2011) en Refworks
TU Delft: Reference Manager en Endnote
TU Eindhoven: Reference Manager
Universiteit van Amsterdam: Endnote (tot juni 2010) en Refworks
Unversiteit Leiden: Endnote
Universiteit Maastricht: Endnote
Universiteit Nijmegen: Reference Manager
Universiteit van Tilburg: Endnote
Universiteit Twente: Endnote (recommendeert Zotero)
Universteit Utrecht: Endnote (tot juli 2010) en Refworks
VU: Endnote en Reference Manager
Wageningen UR: Endnote

Score
Endnote: 8x
Reference Manager: 5x
Refworks: 4x

Gratis alternatieven

Het staat gebruikers van een UB natuurlijk vrij een andere reference manager dan eerder genoemde te gebruiken. Er duiken altijd weer gratis ‘tools’ op die zich snel ontwikkelen tot interessant alternatief. Vaak met extra mogelijkheden dan de gevestigde orde. Op dit moment zijn er een aantal gratis ‘reference managers’ op de markt zoals de webapplicaties Connotea, CiteULike, BibSonomy, 2collab en dergelijke maar deze zijn vooral gestoeld op de web2.0 gedachte: delen (taggen) en online beheren van literatuur.

Een andere – zeer interessante naam – is Mendeley. Het is volgens mij de enige gratis (web)applicatie die 1) import van literatuurgegevens vanuit vele databases (en PDF-documenten) mogelijk maakt 2) kan integreren met een teksteverwerker, en 3) de mogelijkheid heeft verschillende stijlen toe te passen op een in een document gemaakte verwijzingen en bibliografie. Bovendien wordt daar 4) het web 2.0 element nog aan toegevoegd: delen en samenwerken.  Zie de ‘How it works‘ op de website van Mendeley.

Maar… Eerst zien dan geloven, natuurlijk! Wordt binnenkort vervolgd met een deel 2 waarin in ik kijk of  deze reference manager een volwaardige vervanger is voor bijvoorbeeld Endnote, Refworks of Reference Manager. Ben druk aan het testen en al aardig onder de indruk!

Lees het vervolg in deel twee.